Een Harley die een wel heel bijzondere plaats inneemt in de boeiende, 100-jarige historie van het merk uit Milwaukee is zonder twijfel de ‘8-Valve racer’. Net zoals de meeste andere Harley modellen van destijds, was hij voorzien van een V-twin motorblok, maar bijzonder was het feit dat de cilinderkoppen voorzien waren van maar liefst 4 kleppen per cilinder. Tegenwoordig niet zo bijzonder, maar… We hebben het wel over 1916!
Aardig dus om eens stil te staan bij deze geweldenaar die destijds voor een bedrag van 1.500 Amerikaanse dollars over de toonbank ging. Dat lijkt misschien niet zo veel, maar in 1916 kocht je voor dat geld ook vijf Harley’s van het sportieve type 16J met 988cc (60.33 c.i.) V-twin motorblok. En dan had je de luxe uitvoering met accu, verlichting en een drieversnellingsbak! Bovendien hield je dan nog dollars genoeg over om één van die machines van een zijspan te voorzien…
H-D ‘made in Italy’: David’s passie voor zeldzame Harley-Davidson tweetakt motoren…
TE KOOP
De 8-klepper was dus waanzinnig duur. Dat was ook de bedoeling van Harley. Onder de auspiciën van de Federatie van Amerikaanse Motorrijders, de F.A.M., werden destijds de grote motorraces georganiseerd. Om een zo breed en eerlijk mogelijk deelnemersveld te creëren stelde de F.A.M. als regel dat de deelnemende fabrieken hun racers ook te koop aan moesten bieden aan het grote publiek. Er werd echter niets over de prijs gezegd. Aangezien Harley het niet echt zag zitten dat privérijders een bedreiging zouden kunnen vormen voor hun fabrieksrijders en ze de techniek van hun duur ontwikkelde racer niet wilden verkwanselen aan andere fabrieken, hingen ze simpelweg een peperduur prijskaartje aan de racer. Dat werkte goed, want pas na opheffing van het fabrieksraceteam werd de eerste 8-klepper particulier verkocht. Harley stelde dus nogal wat belang in de racerij en dat was best wel bijzonder voor het merk in die tijd. Hoewel de racerij niet nieuw was voor Harley, kende het merk een typerende opleving medio jaren 10 van de vorige eeuw. Dit was te danken aan de oprichting van de A.M.M.A., de Associatie van Amerikaanse Motorfiets Fabrikanten. Deze associatie kende haar eerste vergadering in de herfst van 1914. Tijdens één van de volgende vergaderingen werd bezorgdheid geuit over de dalende verkoop van motorfietsen in Amerika. Het leek een goed idee om hier een wending aan te geven door een bredere deelname van de Amerikaanse motorfabrieken in de racerij. De races die georganiseerd werden door de F.A.M. zouden hierbij voorrang krijgen.
BILL OTTAWAY
Een jaar later, in de herfst van 1915, verraste Harley vriend en vijand tijdens een race op een houten kombaan in het stadje Maywood, bij Chicago. Daar verscheen Otto Walker aan de start met zijn fabrieks 11-K Harley racer, die voor de gelegenheid voorzien was van een heel speciaal door, Bill Ottaway ontworpen, prototype 8-kleps V-twin motorblok. Walker won de race met een ijzingwekkende gemiddelde snelheid van maar liefst 142 km/uur. Dat was een absoluut record en een levensgevaarlijke snelheid op de houten kombanen van destijds. Een val leidde vrijwel altijd tot ernstige verwondingen door de vele splinters die de motoren los reden op de baan. ‘Death-dromes’ was niet voor niets een veel gebruikte aanduiding voor de kombanen in die tijd. Tot Harley’s genoegen werd Walkers overwinning breed uitgemeten in de pers. En dat sorteerde effect, want de verkopen in de omgeving van Chicago en ver daarbuiten stegen onmiddellijk. Harley besloot daarom meer aandacht te geven aan de racerij. Het prototype 8-kleps V-twin motorblok vormde hiervoor het uitgangspunt. Ottaway toog hard aan het werk om het motorblok te verbeteren. Dat was hem wel toevertrouwd want hij had furore gemaakt als hoofd van de raceafdeling van de beroemde Amerikaanse motorfabriek Thor. Bij Harley had hij ook al een aantal sportieve modellen ontworpen.
HARRY RICARDO
Verschillende prototype motorblokken werden gebouwd met wisselend succes. Hoewel Ottaway gebruik maakte van de meest moderne kennis, voortgekomen uit baanbrekend onderzoek van verbrandingsmotorspecialist Ricardo uit Engeland, had hij voortdurend te kampen met voorontstekingsproblemen en gingen de bougies steeds voortijdig kapot. Deze zaken temperden de ontwikkeling zodanig dat Walter Davidson toestemming gaf om Harry Ricardo zelf naar Milwaukee te halen, om de 8-klepper goed aan het lopen te brengen. Tot op dat moment had de ontwikkeling al 25.000 dollar gekost en Harley wilde niet dat dit alles weggegooid geld zou zijn. Eenmaal in Amerika aangekomen ging Ricardo direct met de 8-klepper aan het werk, bijgestaan door Ottway. Harley had met het tijdelijk binnenhalen van de geniale Ricardo een slimme zet gedaan, want binnen een paar weken liep de 8-klepper geweldig goed. Tot ieders stomme verbazing leverde het 988 cc zware motorblok een vermogen van maar liefst 55 pk op de testbank! Het motorblok werd vervolgens in een nieuw rijwielgedeelte gehangen, dat afgeleid was van de 11-K. De nieuwe racer kon een topsnelheid halen van maar liefst 185 km/uur en woog slechts 125 kilo! Harley’s volgende stap was het vormen van een nieuwe formatie van hun fabrieksraceteam. Toprijders uit heel het land werden gecontracteerd en een legertje aan monteurs werd alle ins- en outs van het nieuwe 8-kleps blok bijgebracht. Zowel de rijders als de monteurs werden aan een strenge mentale en fysieke discipline onderworpen. Ook werd een eigen vlag- en signaalsysteem ontwikkeld zodat de rijders tijdens de races perfect door de monteurs geïnformeerd werden over het verloop ervan. Experimenten hiermee in het voorgaande jaar waren erg succesvol geweest.
MILWAUKEE EIGHT
Harley pakte de zaken dus groots aan en het had succes. In de jaren die volgden was het fabrieksteam uiterst succesvol en wonnen ze met de 8-kleppers en de later hiervan afgeleide ééncilinder vierkleppers, race na race. Toch was de 8-klepper niet de enige racer waar ze mee reden. De beroemde Harley pocket-valve racers waren weliswaar langzamer dan de 8-kleppers, maar ze waren wel een stuk betrouwbaarder. Voor iedere race werd een slimme mix van machines en rijders gemaakt. Dankzij de magische prestaties van de machines en de ijzingwekkende moed van haar rijders, werd het fabrieksteam van Harley zo succesvol dat het al snel de bijnaam ‘Wrecking-Crew’ meekreeg omdat het met alles en iedereen op de baan hard en succesvol afrekende. In 1928 werd de laatste Harley 8-kleps racer gebouwd, al geruime tijd werd hij alleen nog op speciaal verzoek gebouwd. Het doek viel definitief voor Harley’s eerste 8-kleps V-twin. Pas in 1994 kreeg hij voor het eerst een opvolger in de vorm van Harley’s VR1000 V-twin, die eveneens voorzien was van acht kleppen. Net zoals zijn illustere voorganger was hij ontworpen met de racerij als doel, echter zonder de legendarische Wrecking-Crew… In 2016, precies honderd jaar na de introductie van Harley’s eerste 8-kleps V-twin in 1916, deed het nieuwe Milwaukee Eight 8-kleps V-twin motorblok zijn intrede op Harley’s Big Twin modellen. Daarmee werd deze technologie voor het eerst gemeengoed in de historie van het merk.
Illustraties: Archives A. Herl
