Sinds het begin van de twintigste eeuw heeft Harley‑Davidson een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van politiemotorfietsen in de Verenigde Staten. De relatie tussen het merk en wetshandhavingsinstanties kent met name in Amerika een lange en warme traditie.
Harley’s politiehistorie begint in 1908. Dat jaar leverde H-D haar eerste motorfiets aan de politie van Detroit. Het was een 26.8ci (440 cc) Model 4 ééncilinder, die heel licht aangepast was voor politiegebruik. Harley had destijds zo’n 20 medewerkers in dienst en zou in 1908 in totaal 450 Model 4 F-Heads produceren. Hoewel primitief naar moderne maatstaven, bood deze machine een aanzienlijke mobiliteitswinst voor de politie. Ze werden vooral gebruikt voor patrouilles in stedelijke gebieden, waar snelheid en wendbaarheid belangrijker waren dan brute kracht. Paarden wilden nog wel eens onverwacht reageren in het verkeer, de meeste voertuigen hadden immers weinig uitlaatdemping.
DROOGLEGGING
In 1909 ging de nieuwe 50 ci (820 cc) Model 5-D V-twin in productie. Politiediensten reageerden positief. De V-twins waren een stuk sneller en krachtiger dan de ééncilinders en dwongen meer respect af. Vanaf dat moment zou dit het voorkeursconcept van de Amerikaanse politie blijven. In 1920 werd Amerika drooggelegd; de productie en verkoop van alcohol werd verboden. Deze periode duurde tot 1933, maar dit werd door velen ontdoken. Illegale alcoholstokers en smokkelaars beleefden hoogtijjaren. De smokkelaars maakten aanvankelijk graag gebruik van motoren en voorzagen ze van flink uitgebouwde rekken waarmee de ‘moonshine’ vervoerd kon worden. Auto’s waren begin 1920-er jaren nog niet echt gemeengoed en bovendien trager dan motorfietsen. Kleine paden door dichtbegroeid gebied waren ook ongeschikt voor auto’s. De smokkelaars kochten de snelste nieuwe H-D’s en voerden ze ook nog eens graag op. De politie bleef achter met hun standaard motoren. Om die reden creëerde Harley-Davidson een aparte politieafdeling die politiemachines prepareerde en naar wens opvoerde. De dynamiek rond de drooglegging stimuleerde deels ook de ontwikkeling van de H-D V-twins. De introductie van de JD‑serie, met een 74 ci (1200 cc) zijklep V-twin motorblok, markeerde een belangrijke stap voorwaarts. Het blok leverde van rond de 18 tot 22 pk, afhankelijk van het bouwjaar en was erg betrouwbaar voor die tijd. De JD‑modellen werden opgevolgd door de 74 ci (1200 cc) VL‑modelserie met een versterkt frame en doorontwikkeld motorblok met verbeterde smering en daarmee ook extra koeling. Politiediensten waardeerden vooral de betrouwbaarheid van deze modellen, die bestand waren tegen langdurig stationair draaien en intensief gebruik op slechte wegen.
KNUCKLEHEAD
In 1932 kwam de driewielige Servicar op de markt, aangedreven door een 45 ci (750 cc) V-twin zijklepper. De Amerikaanse politie was verreweg de grootste afnemer van dit model. De verkeerspolitie met name, zij gebruikten hem om foutgeparkeerde auto’s te markeren met een krijtstreep op de banden en als de gemerkte auto er na een tijdje nog stond volgde een prent. Daarnaast was het een handig manusje-van-alles door zijn grote bagageruimte. De Servicar bleef tot 1973 in productie en was in 1964 de eerste Harley met een elektrische startmotor. Een fundamentele technologische sprong vond plaats in 1936 met de introductie van de EL ‘Knucklehead’, Harley‑Davidsons eerste kopklepper en voor die tijd een echt sportief model. Hoewel de Knucklehead niet als politiemodel werd ontwikkeld, vormde hij wel de basis voor latere dienstmotoren en zelfs de huidige Harley modellen hebben veel kenmerken die terug te leiden zijn tot de Knuckle. Het 61 ci (1000 cc) kopklep motorblok leverde ongeveer 40 pk. Dit was aanzienlijk meer dan dat de zijklep Harley’s leverden. Politiediensten waren dol op de nieuwe Knucklehead. Moonshine smokkelen met motoren gebeurde bijna niet meer, smokkelaars maakten in die periode wel volop gebruik van auto’s die meestal flink opgevoerd werden. De Knucklehead had een goede acceleratie en een relatief hoge topsnelheid. De fabriek kon hem naar wens nog sneller maken en menige Harleydealer wist de politie ook goede diensten te bewijzen qua opvoeren. De Knuckle was moeilijk te verslaan in een ‘hot pursuit’ en werd gevreesd door de smokkelaars.
PANHEAD
Na de Tweede Wereldoorlog introduceerde Harley‑Davidson in 1948 het nieuwe Panhead V-twin motorblok. Er waren twee versies leverbaar; de E modellen met het 61 ci (1000 cc) Panhead motorblok en de bij politiediensten populairdere F modellen met een 50 pk sterk 74 ci (1200 cc) Panhead motorblok. Het Panhead motorblok was een flinke technische doorontwikkeling van het blok van de Knucklehead. Het motorblok had aluminium cilinderkoppen voor een veel betere koeling en een verbeterde smering. Vooral de 74 ci Model FL Special Sport Solo Panhead, met hoge compressiezuigers was populair bij de politie. In 1949 kwam Harley’s nieuwe Hydra Glide op de markt. Zowel de Model E als de Model F Hydra’s waren voorzien van een hydraulische voorvork wat hem comfortabeler maakte en minder onderhoud met zich meebracht. De politie Hydra-Glides werden vaak voorzien van elektrische extra’s zoals radiosystemen, zwaailichten, waarschuwingslampen. Hiervoor was een zwaarder elektrisch systeem aanwezig voor de politieversies. De sirenes werden aangedreven door het achterwiel. Andere accessoires zoals bijvoorbeeld windschermen en zijkoffers met of zonder radiosysteem waren ook erg populair.
SHOVELHEAD
In Europa werden veel afgedankte militaire 45 ci (750 cc) ‘Liberator’ WLA- en WLC-modellen uit de Tweede Wereldoorlog lichtjes omgebouwd tot politiemotor. Ook in Nederland gebeurde dit volop en ze waren tot in de 1960-er jaren in gebruik. In Amerika werden de 45 ci zijkleppers maar heel sporadisch gebruikt voor politiewerk, met uitzondering van de Servicar waarin ook een 45 ci zijklepblok dienstdeed. De Panhead bleef in Amerika de eerste keus voor de politiediensten. De Hydra-Glide werd in 1958 opgevolgd door de Duo-Glide die voorzien was van een verend achterframe met swingarm en hydraulische achterschokbrekers. Ook de Duo was populair bij politiediensten, maar velen bleven hun Hydra’s lange tijd trouw. Dat veranderde in 1965 toen de Duo-Glide opgevolgd werd door de Electra-Glide. Het was de eerste Harley‑Davidson bigtwin die een elektrische starter kreeg. Dit was voor politiediensten een belangrijke ergonomische verbetering omdat het herhaaldelijk kickstarten in zware uitrusting fysiek behoorlijk belastend was. De Electra met standaard fiberglas ‘Batwing’ stuurkuip en zijkoffers werd ongekend populair bij de politie. De Electra zette een nieuwe standaard voor wat betreft de Amerikaanse politiemotoren. De toonaangevende California Highway Police baseerde de eisen waar hun motoren moesten voldoen op de Electra-Glide qua uitrusting en hoofdkenmerken. Om die reden hadden Harley’s latere concurrenten op de politiemarkt wel wat weg van de Electra. Denk bijvoorbeeld aan Moto Guzzi’s California met zijn standaard windscherm, zijkoffers, breed zadel, brede stuur en treeplanken. Dit model was een aantal jaar in met name Californië in gebruik als politiemotor en ging daarna in reguliere serieproductie. De Panhead Electra bleef maar een jaar in productie. In 1966 maakte de Panhead plaats voor het Shovelhead motorblok dat aanvankelijk in een 74 ci (1200 cc) en later in een 80 ci (1340 cc) uitvoering gebouwd werd. De Shovelhead leverde tussen de 60 en 70 pk, afhankelijk van het bouwjaar. De Shovelhead-aangedreven FLH‑politiemodellen bleven tot begin jaren tachtig in gebruik en vormden een vertrouwd beeld in het Amerikaanse straatbeeld. Aanvankelijk waren de Shovelheads niet zo betrouwbaar en de steeds strenger wordende milieueisen maakten eind 1970-er jaren al een opvolger noodzakelijk.
Historie Harley-Davidson Electra Glide: 60 jaar stijlicoon
EVOLUTION
Een nieuwe fase in H-D’s politiehistorie begon dan ook in 1984 met de introductie van het nieuwe Evolution motorblok. Deze 80 ci (1340 cc) V‑twin was nieuw ontwikkeld en op technisch gebied een flinke verbetering vergeleken met de Shovel. Hoewel Harley die-hards er in eerste instantie niets van moesten hebben was de Evo direct populair bij de Amerikaanse politiediensten. Het blok leverde ongeveer 70 tot 75 pk en zou snel bekend staan om zijn betrouwbaarheid en lagere onderhoudsbehoefte. Politiediensten kregen hiermee een motor die geschikt was voor intensief dagelijks gebruik, inclusief langdurige achtervolgingen bij hoge snelheden. Het Evolution motorblok vormde de basis voor de FXRP, een specifiek politiemodel dat lichter en wendbaarder was dan de traditionele FLH Electra. De FXRP, met zijn sportievere geometrie en verbeterde remmen, werd vooral populair bij verkeerspolitie die behoefte had aan snelle acceleratie en een betere wegligging bij hoge snelheden. Hij was gebaseerd op de FXRT Sport Glide shovel uit 1983. Vanaf 1995 werd de politie uitvoering van de FLHR Road King, de Road King Police, ook populair onder politiediensten. Het was in feite een FLHTC Electra Glide Classic zonder kuip.
TWIN CAM
In 1999 introduceerde Harley‑Davidson het Twin Cam motorblok, aanvankelijk in 88 ci (1450 cc) en later in 96 ci (1584 cc) en 103 ci (1690 cc) uitvoeringen. De Twin Cam leverde tussen de 68 en 100 pk, afhankelijk van de configuratie en bood een aanzienlijk hoger koppel dan zijn voorgangers. Politiediensten maakten vooral gebruik van de Road King Police en de Electra Glide Police, beide uitgerust met versterkte frames, verbeterde remsystemen en geavanceerde elektrische voorzieningen voor moderne communicatiesystemen.
MILWAUKEE EIGHT
De meest recente generatie politiemotoren van H-D is gebaseerd op het Milwaukee‑Eight motorblok dat in 2017 zijn intrede deed. Dit motorblok werd aanvankelijk gebouwd in een 107 ci (1753 cc) en 114 ci (1868 cc) uitvoering. Het blok levert een vermogen dat ligt tussen de 90 en 100 pk en heeft vergeleken met zijn voorganger een hoger koppel in het lage toerengebied. Prima voor politiewerk in stedelijk gebied. De Milwaukee‑Eight onderscheidt zich door zijn vierkleps cilinderkoppen, dubbele balansassen en verbeterde koeling, wat in stedelijk gebied ook al een voordeel is. In 2026 is de Road Glide Police een nieuwe verschijning in het H-D politieprogramma. Hij wordt aangedreven door het CVO 121 ci (1982 cc) Milwaukee-Eight motorblok met variabele kleptiming. Vergeleken met de standaard Road Glide heeft hij onder meer een solozadel en verlichting in de kuip en (aangepaste) topkoffer. Daarnaast zijn de Road King Police en Electra Glide Police ook nog steeds leverbaar.
WERKSTATIONS
Hoewel Harley lange tijd de dominante leverancier van politiemotoren in de Verenigde Staten was, kreeg het merk vanaf de jaren zeventig concurrentie van Europese fabrikanten zoals Moto Guzzi en BMW, maar ook met name van de Japanse fabrikanten zoals Kawasaki. Toch bleven de H-D’s aantrekkelijk voor politiediensten vanwege hun robuustheid en het uitgebreide dealernetwerk in de V.S. Bovendien ontwikkelde Harley‑Davidson specifieke trainingsprogramma’s voor motoragenten, wat de effectiviteit en veiligheid van het gebruik verder verhoogde. De geschiedenis van Harley‑Davidson’s politiemodellen laat zien hoe de motoren evolueerden van lichte patrouillevoertuigen tot snelle achtervolgingsmachines en uiteindelijk tot volwaardige mobiele werkstations. Ondanks de opkomst van andere merken blijft Harley‑Davidson met name in Amerika en in een beperkt aantal andere landen, een belangrijke speler in de markt voor politiemotoren.
Illustraties: Harley-Davidson, Archives A. Herl
